BEREKETLE SEMBOLÜ OLARAK DÜNYADA KULLANILAN OBJELER

BOYNUZLAR

Antik Çağ insanları için boğa, cüssesi ve vahşiliği ile güçlülüğün, etkileyici çiftleşmesi ile doğurganlığın, sabana koşulması ve çiftçilere yardım etmesi nedeniyle ise bereketin sembolü olmuştur.

Ayrıca boynuzların dış ev duvarlarına asılması ile nazardan korunulacağına ve bereketi çağıracağı düşünülmektedir.

KURBAĞA

Uzun yaşam ve zenginliği garantilemek için Çin Ay Kurbağası tılsımı vardır. Bu kurbağa Batı dünyasında da yaygındır. Çin kurbağası heykelinin ağzına eski bir para yerleştirilir. Bunun nedeni de eski Çin sikkelerinin kötü ruhları kovacak muhafızlar olarak kullanılmasıdır. Birçok ülkede kurbağa tılsımlarının sahibine sağlık, başarı ve kazanç getirdiğine inanılır.

Bu özelliği ile birçok toplum tarafından kullanılan bir bolluk sembolüdür.

DENİZ KABUĞU

Çiftkabuklular hemen her zaman dişi cinselliği ile ilişkilendirilmiştir. Cinsellik ve doğurganlık ise, her zaman bereketi temsil eden kavramlar arasında yeralmıştır. Kullanılan terimler arasında “yaşam veren dişi”, cinsel tutku, kadın üreme organları, doğurganlık, doğum ve aşk vardır. Cinsel tutku iki kabuğun birbirine sıkıca bağlı olmasından, doğum ve yaşam veren dişi ise, kabuğunu açıp yumuşak içini göstermesi ile ilintilidir. Yaygın efsaneye göre Venüs’ün açılan bir istiridyeden doğduğu rivayet edilir. Botticelli, bu resminde bu efsaneyi konu edinmiştir.

Budist ve Hindu inanışında, helezon şekilli kabuk tılsımlı sembolik etkisini bu şeklinden alır. Budizm’de Buda’nın sesini sembolize eder. Hindular içinse, cehaletten uyanışı temsil etmektedir.

ÖRÜMCEK

İngiltere’de bir evde görülen küçük bir örümcekten genelde “para örümceği”, “para ağı örücüsü” ya da “para getirici” olarak, söz edilir. Eğer biri ortaya çıkarsa, ipliğinden sarkarsa, masaya düşer ya da el üzerinde yürürse, özenle kaldırılıp güvenli bir yere konulur. Eğer örümcek öldürülürse, para kaybedilir; yaşarsa, servet kazanılır. Bir örümcek tılsımı da aynı mesajı taşır. Altın ya da gümüşten yapılan bu tılsımlar eski Roma’da çok yaygındı ve alışverişte başarılı olmak için taşınılırdı.

Dünyanın öteki tarafında, Polinezya’da da benzer bir gelenek görülmektedir. Burada küçük bir örümcek insanın önünde ipliğinden sarkarsa, değerli bir armağan alınacağına inanılır. Amerika birleşik Devletleri’nin bazı bölgelerinde örümcek öldürmenin uğursuzluk getireceğine ve öldürüldüğü taktirde, havanın kötüleşeceğine inanılır. Fırtınalardan korunmak için de örümcek tılsımı kullanılır. Oda da iri bir ev örümceğini bulunmasının servet ve mutluluk getireceğine inanılır.

Bu anlamları itibariyle örümcek tılsımı bir bolluk sembolüdür.

ÇEKİRGE

Çiftçiler kimi zaman bol ürün alıp, zengin olmak için boyanmış madenden yapılma küçük bir yeşil çekirge taşırlar.

Bu uygulama da bolluğu çağıran bir tılsım olarak kullanılmaktadır.

TİLKİ

Tilki tılsımlı yoksunluğa karşı kullanılır. Tilki kuyruğu bir süre sürat ve kurnazlığı arttırmak için ve kısırlığa karşı kullanılmıştır. Yoksulluğu ortadan kaldırılacağına inanılması onu bir bolluk kültü haline getirmiştir.

TÜY

Eski Mısır öğretisinde, tüyün refah ve servet getirdiği düşünülürdü. Üzerinde tüy tılsımı taşıyanlara bolluk ve bereket getirdiğine inanılır.

EKEKO

Güney Amerika’nın Ant Dağları Bölgesi’nde en popüler ev koruyucusu, Aymara şans tanrısı ve bereket tanrısı Ekeko’dur. O’nun heykelciğini eve yerleştirmekle, her türlü talihsizlikten korunulacağına ve bütün dileklerin gerçekleşeceğine inanılırdı.

Ekeko özgün şekliyle taştan yontulmuş yerli bir kamburdu. Modern çağlarda taş yerine parlak renklere boyanmış seramik kullanılmış ve İspanyollar’ın etkileriyle yerli insanın bütün dileklerini sırtında taşıyan beyaz derili, açık ağızlı, bıyıklı bir figüre dönüşmüştür.

Ekeko 25 Ocak’ta bir festivalde kutlanır, bir sonraki yılda şans getirmesi için Kızılderili pazarlarındaki Şaman lardan yeni heykelcikleri satın alır. Yeni yıl için özel istekler de sıralanır ve bunlar örneğin minyatür bir yiyecek torbası, minyatür bir televizyon ya da paralar olarak boynuna asılır. Şaman, Ekeko’yu eve götürülmeden önce bir buhurdanlığın dumanından geçirerek kutsar.

Özel dileklerle örtülü olan Ekeko yeni sahibinin evine yerleşir ve ev sahibi kendisine içki, koko yaprakları ve bir sigara ikram ederek tanrıyı memnun etmeye çalışır. Ekeko’nun ağzının açok olması yakılan bir sigaranın dudakları arasına yerleştirilmesi içindir. Eğer Ekeko, sigarayı içmeye devam ederse, yıllık dileklerin gerçekleşme olasılığı artacaktır.

Bugün yaklaşık 2 milyon insan hâlâ dört bin yıllık Aymara dilini konuşmaktadır. Bunlar aslında Bolivya’daysalar da Peru ve Şili’nin kuzeyine de yayılmışlardır. Katolik Kilisesi’ne bağlı olmakla birlikte özellikle yıllık festival ve kutlamalarda, Ekeko gibi eski gelenekleri sürdürmektedirler.

SAMAN KUKLALAR

Saman kukla özgün haliyle bir bereket töreninin parçasıydı. Harman mevsiminde ürün biçilirken, Buğday Ruhu biçilmemiş ekinlerin arasına kaçmak zorunda kalırdı. Eğer bu düşüncesizce biçildiği taktirde Koruyucu Buğday Tanrıçası’nın yok edilmesiyle bir sonraki yıl ürün alınamazdı. Çiftçiler bu felaketten korunmak için bu son demetin samanından küçük bir Ana Tanrıça figürü yapıp evlerine götürürler, onun bir sonraki bahara kadar özenle saklarlardı.

Ana Tanrıça’yı hasat mevsimi geçtiğinde evlerine taşırlardı (aynı zamanda Harman Kraliçesi, Yaşlı Kadın, Bakire, Cadı diye de anılırdı.) evde çiftçileri gelecekteki kıtlıktan korurdu. Bahar gelince yine tarlaya götürülür, ruhunun bir sonraki yılın ürünün tohumlarına geçmesi sağlanırdı.

Tarım makineleştikçe çiftçilerin batıl inançları da azaldı ve Buğday Tanrıçası önemini kaybetmeye başladı. Saman kuklalar da halk kültüründen silindi. Ancak birkaç uzak bölgede devamlılığını sürdürebilenler yirminci yüzyılda dekoratif bir form olarak yine ortaya çıktı. Putperest önemleri tümüyle göz ardı edildi ve sembolizmleri unutuldu.

Günümüzde Herefordshire Yelpazesi, Sakallı Yelpaze, Galli Kukla, Boyun Kuklası ve Toprak Ana diye anılmaktadırlar. Bu daha eski formların dizaynından söz konusu sembolizmin yoğun bir cinselliğe sahip olduğu görülmektedir. Buğday Tanrıçası ürünün bereketi ile ilişkili olduğundan ve sembolik olarak kadın formunu aldığından, bir sonraki adımın onun üreme organlarına yönelmek olması kaçınılmazdı. Geleneksel yelpaze şekli aslında kadın üreme organının abartılı bir biçimidir. Bunlar masum gözleri rahatsız etmeyecek kadar soyutlaşmışlarsa da, puta tapma dönemindeki doğurganlık tapınma araçları olarak uzun geçmişleri, gerçek mahiyetleri konusunda kuşkuya yer bırakmamaktadır. Evlerde ve sanayi çağı öncesi çiftliklerin duvarlarında ilk çiftçilerin yaşamları için o kadar önemli olan verimli toprakların mükemmel koruyucularıydı.

BALIK

İsa’nın gelişinden yüzyıllar öne balık Büyük Tanrıça’nın üreme organı ve cinselliği temsil ederdi. Pekçok kişinin Cuma günleri balık yemesinin nedeni Cuma’nın adını Tötonların aşk tanrıçasının adından almasıdır. Adına tanrıça Venüs’ten VENERDİ olarak aldığı İtalya’da da Cuma günleri balık yenir.

Balık tılsımları aynı zamanda kısırlığa karşı koruma olarak kullanılmaktadır. Verimlilikten doğurganlığa, yaşamın yenilenmesine ve genel olarak refaha kadar balık pekçok kültürde yeralmaktadır. Kuzey Afrika’da, Tunus’ta dükkanların önlerinde iri balık tılsımları asılıdır; şans getirmeleri ve cinleri dükkanda uzak tutmaları beklenir.

Batı’da arabaların arkasına asılan balık figürleri, onları şeytandan koruyamasa da, cinsel zevkten yoksun kalmayacaklarını ifade etmektedir.

Doğurganlığı çağırması nedeniyle balık aynı zamanda bereketi de çağırmaktadır.

TAVŞAN AYAĞI

Tavşanlar çok hızlı üremeleri nedeniyle, bereketi temsil ederler. Burada da üreme ve doğurganlık temsili nedeniyle bereket çağıran bir tılsım özelliği kazandığını görmekteyiz. Onlardan bir parça taşıyan daha verimli, yaratıcı ve varlıklı olur. Bazı ülkelerde hamile kalmak isteyen kadınlar üzerlerinde bir yere –özellikle iç çamaşırlarının içine- bir tavşan ayağı gizlerler.

ÇAĞIRAN KEDİ

Ön ayaklarından biri, sanki sallarmış gibi havaya kalkık dimdik oturmaktadır. Genelde çiniden imal edilir ve geleneksel renklere boyanır. En eski örnekleri tahtadan yapılmıştır.

Çağıran Kedi’nin iki özelliği vardır. Birincisi sahibine şans getirir, ikincisi ise, kötü talihi uzak tutar. Çağıran Kedi alındığında genelde yanında bir kağıt verilir. Bu kağıtta ise, şunlar yazılıdır.

“Şans kedimizi aldığınız için teşekkür ederiz. Sağa veya sol patisini kaldırıp, Japon sitilince yüzü ileri dönük olan talihli kedi hakkında çok eskiden beri anlatılan hikayeler vardır. Kedi sol patisini kaldırıyorsa, bir iş yerine müşterileri; sağ patisini kaldırıyorsa, eve refahı çağırmaktadır. Beyaz kedi mutluluğu, sarı renklisi ise zenginliği çağırır. Kara kedi sağlık çağrısında bulunur. Gününüzü neşelendirmek için talihli kediyi evlerin girişlerine ve dükkanların vitrinlerine koymalısınız.”

Çağıran Kedi’nin efsanesi ise, oldukça ilginçtir. Gotoku-ji pek yoksul bir tapınakmış, ancak keşişler aç olsalar da yiyeceklerini kediler ile paylaşırlarmış. Kedi birgün tapınağın önünde otururken, bir grup zengin samuray oradan geçmekteymiş. Kedi patisi ile onlara işaret etmiş ve samuraylar tapınağa girmişler. Samuraylar içeri girer girmez müthiş bir fırtına kopmu; gök gürlemeye ve yıldırımlar düşmeye başlamış. Bir yıldırım samurayların kedini çağrısına uyup, tapınağa girmeden önce durdukları yere düşmüş. Böylece kedi hayatlarını kurtarmış. Yağış epey uzun sürünce samuraylar içerde uzun saaatler boyu kalmışlar ve bu arda Budist felsefesi ile tanışmışlar. Daha sonra içlerinden biri dini daha iyi öğrenmek için tapınağa dönmüş ve tapınağa büyük topraklar bağışlamış. Samuray ve ailesi oraya gömülmüşler ve mezarlarının yakınlarına Çağıran Kedi anısına küçük bir kedi tapınağı inşa edilmiş. Söz konusu tapınak bugün hâlâ ayaktaysa da, Tokyo’nun Batı varoşları arasında kaybolup gitmiştir. Ancak kedileri için dua edenlerin uğrak yeridir. Japon Kısakuyruğu olarak bilinen efsanevi Çağıran Kedi’nin soyundan olduğuna ve bunlardan birini evde beslemenin de talih getireceğine inanılır.

Çağıran Kedi ile ilgili olarak bir başka efsane daha vardır. Bir kadın tehlikeli bir yılanın saldırısına uğramak üzereymiş bunu gören kedisi patisini kaldırarak, sahibini uyarmak istemiş ama yılan tarafından öldürülmüş. Kadın bu cesur davranışı hatırlatması için, kedini tahtadan bir heykelini yaptırmış ve daha sonra bunun kopyaları uğurlara dönüşmüş.

Kedilerden sol patisini kaldıran müşteri çağıran kedi özellikle bolluğu davet eden bir tılsım ifadesi oluşturmaktadır. Dükkan kapıların önlerine konan Çağıran Kedi tılsımı içeriye müşteri çekmeyi amaçlamaktadır.

Ayrıca koruyucu bir tılsım olarak da kullanılmaktadır.

GÜLEN BUDDHA

Bağdaş kurmuş oturan, gülümseyen, uzun kulaklı, toparlak yüzlü, şişman, şiş göbekli Buddha figürü bugün dinsel inanış farkı gözetilmeksizin pekçok ülkede yaygın olarak kullanılmaktadır. Talih getirdiğine ve takanları

ani ölümden koruduğuna inanılır. Aynı zamanda mutluluğun, şefkatin ve masum zevklerin sembolü olarak da görülür. Toparlak göbeği mutluluğun, bolluk ve bereketin simgesidir. Toparlak bir göbeğin kadar bolluğu başka ne çağrıştırabilir ki? Tüm bu güzelliklere ulaşmak içinse, günde bir kere göbeğinin okşanmasının yeterli olacağına inanılır.

Ayrıca Feng Shui’ye göre evlerin bereket köşelerine evin ve hane halkının bereketini arttırmak için sıkça konulan bir semboldür.